صنعة الطّبیعة و سرائر الخلیقة (/ کتاب العلل) _{قاجاریه صفر ۱۱۹۳ قمری (قرن ۱۲) - ۱۵ شعبان ۱۳۴۲ قمری (قرن ۱۴)}

کتابی است از بلیناس حکیم و با ترجمهٔ قِسّ بالسی (سدهٔ ۳ق) که در یک «مقدّمه» و دو «جزء» تدوین شده است: ۱. العلل‌المعلولة؛ ۲. الخلق‌المخلوقة. در بعضی نسخه‌ها جزء سوّمی نیز با عنوان «تفسیر کتاب‌العلل» دیده می‌شود و ترتیب اجزاء بدین‌گونه است: مقدّمه، تفسیر کتاب‌العلل، العلل‌المعلولة، الخلق‌المخلوقة. بعید نیست که کتاب تفسیر کتاب‌العلل کار شاخنوس قسّ ـ مترجم کتاب‌العلل بلیناس ـ باشد. [ فنخا، ۲۱/۸۴۵؛ دنا، ۳/۵۸۲ و ۴/۱۰۰۱؛ ملک، ۹/۲۵۴ و ۹/۲۸۵] چاپ: حلب (۱۹۷۹م) شکسته نستعلیق [محمّدتقی بن محمّدنبی طبیب نوری مازندرانی در ۱۲۹۳ق در کرمانشاهان]، ۹گ (۱۳۵پ ـ ۱۴۳پ)، ۱۷س، کاغذ فرنگی، قطع نیم‌رُبعی، ۱۱×۱/۱۸سم، رکابه‌دار، جلد تیماج قهوه‌ای.