کتابخانه

​مجموعه خطی کتابخانه و موزه ملی ملک امروزه یکی از شش مجموعه بزرگ خطی در کشور است. وجود ۱۹ هزار رساله خطی، کتابخانه و موزه ملی ملک را به یکی از بزرگ‌ترین گنجینه‎های نسخه‎های خطی ایران بدل کرده است. در این مجموعه آثار برخی خوش‌نویسان نامدار از جمله قبله‌الکتاب، یاقوت مستعصمی، میرزا احمد نیریزی، علاءالدین تبریزی، درویش عبدالمجید طالقانی زبردست‌ترین شکسته‌نویس تاریخ خوش‌نویسی و از واپسین خوش‌نویسان دوران کتابت نسخه‌های خطی میرزا علی‌نقی شیرازی و ام سلمه قاجار وجود دارد.

مجموعه کتب حدود ۱۶۰۰ عنوان در ۳۵۴۰ جلد، مجموعه کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه و موزه ملی ملک را دربرمی‌گیرد که برخی از آن‌ها مصورند. برای نمونه کتاب طوفان‌البکاء افزون بر شرح واقعه کربلا، مجلس‎هایی گوناگون دارد که وقایع را به شکل ملموس به تصویر کشیده است.

در مجموعه کتاب‌های فارسی و عربی حدود ۴۵۳۰۰ عنوان در ۹۰۲۰۰ مجلد وجود دارد. در میان کتاب‌های فارسی و عربی افزون بر منابعی که ممکن است در هر کتابخانه‎ای پیدا شود، آثاری نفیس و نادر نیز وجود دارد که از آن جمله می‎توان به این موارد اشاره کرد؛ قرآن کریم چاپ هامبورگ در سال ۱۶۹۴ میلادی، القانون فی الطب تالیف ابو‎علی‎سینا چاپ رم در سال ۱۵۹۳ میلادی، تحریر اصول لاوقلیدس تالیف نصیرالدین طوسی چاپ قسطنطنیه در سال ۹۹۶ میلادی، تاریخ فنایی (به ترکی) چاپ ۱۱۹۹ قمری، العجب العجاب تالیف احمد بن محمد شروانی چاپ کلکته سال ۱۲۲۸ قمری.

مجموعه کتاب‌های انگلیسی حدود ۳۹۰۰ عنوان در ۵۴۶۰ جلد را دربرمی‌گیرد. قدیم‎ترین آن‎ها کتاب انجیل منتشر شده در سال ۱۶۱۱ میلادی است. پس از آن سفرنامه توماس هربرت به آسیا (۱۶۰۶-۱۶۸۲ میلادی) است که به کشورهای گوناگون این قاره از جمله ایران سفر کرده است. این اثر در سال ۱۶۳۸ میلادی منتشر شده است.

مجموعه کتاب‌های کتابخانه و موزه ملی ملک به زبان فرانسه، ۲۸۵۲ عنوان در ۳۸۰۰ جلد را دربرگرفته است. قدیم‎ترین آن‌ها در سال ۱۶۸۷ میلادی منتشر شده است.

مجموعه کتاب‌های به زبان روسی، ۲۷۶ عنوان در حدود ۳۵۰ جلد است که آقای رضا فاضل همدانی در سال ۱۳۸۳ خورشیدی بیش‌تر آن‎ها را به کتابخانه اهدا کرده است. کتاب‌های اهدایی وی بیش‌تر حوزه موضوعی ریاضیات را دربرمی‌گیرد. این مجموعه همچنین اشعار برخی بزرگان پارسی از جمله حافظ، خیام و سعدی و نیز تاریخ ایران را در خود جای داده است.

کتابخانه و موزه ملی ملک، منابعی به ۳۰ زبان گوناگون را دربرگرفته است. افزون بر زبان‌های یادشده، کتاب‌هایی به زبان‌های آلمانی، اسپانیایی، ایتالیایی، لاتین، دانمارکی، لهستانی، ترکی (آذربایجانی، استانبولی)، سوئدی، رومانیایی، اردو و گرجی در این مجموعه دیده می‌شود. حوزه موضوعی این منابع، بیش‌تر ایران‌شناسی و اسلام‎شناسی است.

نشریات ادواری از مهم‌ترین منابع کتابخانه به شمار می‌آیند. این بخش ۸۰۰ عنوان در بیش از ۷۰۰۰ مجلد روزنامه، هفته‎نامه، ماهنامه، گاهنامه، فصلنامه و سالنامه در موضوعات مرتبط با خط مشی مجموعه‎سازی کتابخانه را پیش روی پژوهشگران و مخاطبان می‌گذارد. از جمله قدیم‌ترین مطبوعات موجود در کتابخانه می‎توان به روزنامه‌های وقایع اتفاقیه، علمیه دولت علیه ایران، روزنامه نظامی علمیه و ادبیه، حبل المتین، اختر، ادب، حکمت، صور اسرافیل، روح القدس، مساوات، شمس، رهنما، بی‌طرف و تمدن، مجلات الهلال، المقتطف، نامه پارسی، ارمغان، العرفان، المنار، مجموعه اخلاق، فلامبو، گنجینه فنون، مجله تذکر و سالنامه‌های ایران و دولت علیه ایران اشاره کرد.

کتابخانه و موزه ملی ملک همچنین بخشی را برای اسناد تاریخی اختصاص داده است. این گنجینه حدود ۶۵ هزار برگ سند را در خود دارد که فرمان‌ها و احکام، مکتوبات اداری- دیوانی، مکاتبات شخصی و خصوصی و اسناد حقوقی و مالی مانند عقدنامه‌ها، وقف‌نامه‌ها، برات‌ها، مصالحه‌نامه‌ها و اجاره‌نامه‌ها را دربرمی‌گیرد. از جمله اسناد می‎توان به رونوشت فرمان محمدعلی شاه قاجار پیرامون خدمات خود به مشروطه و بسته شدن مجلس به پاره‎ای دلایل و دستور به تنظیم نظامنامه انتخابات جهت بازگشایی مجدد مجلس به سال ۱۳۲۷ قمری اشاره کرد.

بخش تازه‌ای که در از سال ۱۳۹۰ خورشیدی در کتابخانه و موزه ملی ملک شکل گرفته، مجموعه مواد دیداری شنیداری است. این مجموعه اکنون بیش از ۶۹۳ عنوان در ۹۷۴ نسخه لوح فشرده، کاتالوگ، پوستر، کارت پستال و ... را ذخیره کرده است.

کتابخانه دیجیتال ملک

موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک از مهر ۱۳۸۶ خورشیدی، نسخه‌های خطی و چاپ سنگی، کتاب‌های فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسه، مطبوعات قدیمی، اسناد، نقشه‌ها و عکس‌ها را دیجیتال کرده و تصویر آن‌ها را فراهم آورده است. کتابخانه دیجیتال ملک در مهر ۱۳۹۰ در فاز نخست با ۲ هزار جلد نسخه خطی، ۹۲ جلد کتاب چاپ سنگی فارسی و عربی،۷۰ جلد کتاب چاپ سربی فارسی و عربی، ۵۰ جلد کتاب چاپ سربی به زبان فرانسه، ۷۰ عنوان نشریه در ۲۷۰ مجلد، ۱۲ آلبوم عکس در بیش از ۳۰۰ قطعه، ۵۰ فقره سند و ۷۰ قطعه نقشه در دسترس پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفت و همچنان در حال توسعه است. تصویر همه آثار خطی تا پایان سال ۱۳۹۲ برای بهره‌برداری علاقه‌مندان در کتابخانه دیجیتال ملک قرار گرفته است.

تالار محققان

تالار محققان کتابخانه و موزه ملی ملک با هدف ارایه خدمات روزآمد به مراجعان کتابخانه در راستای نهادینه کردن پژوهش در منابع منحصربه‌فرد این موسسه و دسترس‌پذیری به خدمات اینترنتی، منابع دیجیتال کتابخانه و لوح فشرده چندرسانه‌ای در همه موضوعات، راه‌اندازی شده است. وظیفه اصلی تالار محققان، ارایه خدمات روزآمد مرجع مجازی و الکترونیک است.

تسهیلات اختصاصی تالار محققان

امکان بهره‌گیری از منابع مرجع روزآمد چاپی و الکترونیک

امکان بهره‌گیری از منابع چند رسانه‌ای دیداری و شنیداری

امکان بهره‌گیری از خدمات شبکه اینترنت برای پژوهش

امکان بهره‌گیری از سیستم وایرلس برای پژوهش با رایانه شخصی یا تلفن هوشمند همراه

خدمات اختصاصی تالار محققان

ارایه خدمات مشاوره در جست‌وجو و دستیابی به اطلاعات تخصصی پایگاه‌های اطلاعاتی کتابخانه و دیگر مراکز

ارایه خدمات مشاوره در جست‌وجو و دستیابی به منابع اطلاعاتی کتابخانه دیجیتال موسسه و دیگر مراکز مشابه

ارایه خدمات مشاوره در جست‌وجو و دستیابی به اطلاعات مناسب در محیط وب و پایگاه‌های اطلاعاتی

راهنمایی محققان برای استفاده از فایل‌های دیجیتال نسخه‌های خطی، چاپ سنگی و کتاب‌های چاپی فارسی، عربی، فرانسه و انگلیسی

تهیه فایل دیجیتال و چاپی از نسخه‌های خطی، چاپ سنگی و دیگر منابع اطلاعاتی

* برای بهره‌گیری از خدمات تالار محققان، ارایه کارت معتبر شناسایی، معرفی‌نامه از مراکز دانشگاهی یا پژوهشی یا ارایه سوابق علمی الزامی است.

تالار مطالعه عمومی

در تالار مطالعه عمومی امکان بهره‌گیری از منابع موجود در این تالار و مخزن چاپی وجود دارد. با توجه به این که بر اساس وقف‌نامه بیرون بردن کتاب از کتابخانه ممکن نیست، استفاده از منابع کتابخانه تنها درون فضای کتابخانه امکان‌پذیر است.

کتابخانه ملی ملک همچنین امکانات مجهزی برای انجام امور فنی مانند فراهم‌آوری و سفارش منابع اطلاعاتی، فهرست‌نویسی و سازمان‌دهی منابع اطلاعاتی، فناوری اطلاعات و ارایه تصویر نسخه‌های خطی با شرایط خاص دارد.

برچسب‌ها: